|
yeni taslak...
Özellikle Avrupa Birliği
ile olan siyasal ilişkilerin gelişmesi sonucunda bir çok yasada
çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. Bu düzenleme kimi zaman yeni bir
kanun tasarısı olduğu gibi, var olan bir kanuna ek olarak yeni
yönetmelik ve tüzüklerle de yapılabilmektedir. Bu doğrultuda, iş
kanunu düzenlemeleri çerçevesinde değerlendirebileceğiz "iş sağlığı ve
güvenliği tüzüğü" taslağı son halini almıştır. Yeni tüzükte özellikle
iş güvenliği ile ilgili yapılan sınıflandırmalar ve ayrıntılar dikkat
çekmektedir. Bu düzenlemelerle birlikte işveren ve işçilerin ilgili
konularda daha hassas davranmaları beklenmektedir.
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ TASLAĞI
G E N E L G E R E K Ç E
Ülkemizin 1999 Aralık ayında Avrupa Birliği’ne adaylığının kabul
edilmesiyle, “İş Sağlığı ve Güvenliği” ile ilgili mevzuatımızın AB
Müktesebatına uyumlu hale getirilmesi, özellikle de Avrupa Konseyi’nin
bu konudaki 12 Haziran 1989 tarih ve 89/391/EEC sayılı çerçeve
direktifinde belirtilen ilkelere uyumlu hale getirilmesi ihtiyacının
doğması,
Ülkemizin AB ile yaptığı gümrük birliği anlaşmasının uygulanmaya
başlaması ile bazı tüzük ve yönetmeliklerin AB direktiflerine (makina,
kişisel koruyucular, sivil amaçlı patlayıcı maddeler vb.) uyumlu hale
getirilmesi zorunluluğu,
Sekizinci Beş yıllık Kalkınma Planında ve Ulusal Program’da; Çalışma
hayatı mevzuatının, ILO ve AB norm ve standartları başta olmak üzere,
uluslararası norm ve kurallara uygunluğunun sağlanmasının hedef olarak
gösterilmesi,
Mevcut mevzuatımızın eski ve dağınık olmasının yanında ekonomik,
teknolojik ve sosyal gelişmelere yeterince cevap verememesi,
Mevcut sistemde, kanun ve tüzüklerde günün şartlarına uyum için
değişiklik yapılması çok zor ve uzun zaman aldığından, bazı hususların
yönetmeliklerde belirlenerek dinamik bir yapı oluşturulması gereği,
“İş Sağlığı ve Güvenliği” konusunda ayrı ayrı düzenlemelerin yer
aldığı Tüzüklerin içerdiği konuların tümünü kapsayacak, bir sistematik
içinde tek bir Tüzük ile düzenlenmesinin, ihtiyaç duyulan konuların
yönetmelik ve tebliğlerle detaylandırılmasının uyumu kolaylaştıracağı,
Hususları göz önüne alınarak “İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü”
hazırlanmıştır.
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1
Bu Tüzüğün amacı; işyerlerinde sağlık ve güvenlik
şartlarının iyileştirilmesi için alınacak önlemler ile işçi, işveren
ve diğer kişilerin hak, sorumluluk ve yükümlülüklerini belirlemektir.
Bu amaçla; mesleki risklerin önlenmesi, sağlık ve güvenliğin
korunması, risk ve kaza faktörlerinin ortadan kaldırılması, iş sağlığı
ve güvenliği konusunda işçi ve temsilcilerinin eğitimi,
bilgilendirilmesi, görüşlerinin alınması ve dengeli katılımlarının
sağlanması ile ilgili genel prensipler ve diğer hususlar
düzenlenmiştir.
Kapsam
Madde 2
Bu Tüzük, 01.09.1971 tarih ve 13943 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 1475 sayılı İş Kanunu kapsamına giren tüm
işyerlerini kapsar.
Dayanak
Madde 3
Bu Tüzük, İş Kanununun 74 üncü maddesine dayanılarak
düzenlenmiştir.
Tanımlar
Madde 4
Bu Tüzükte geçen ;
a) Risk değerlendirmesi: İşyerlerinde, çalışma ortam ve koşullarında
var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin, işçilere, işyerine
ve çevresine verebileceği zararların ve bunlara karşı alınacak
önlemlerin belirlenmesi amacıyla yapılması gerekli çalışmaları,
b) Sağlık ve güvenlik işçi temsilcisi: İşyerinde sağlık ve güvenlik
konularında işçileri temsil etmeye yetkili kişiyi,
c) Önleme: Mesleki riskleri önlemek veya azaltmak için işyerinde
yapılan işlerin bütün aşamalarında planlanmış veya alınmış önlemlerin
tümünü,
d) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İşverenlerin Yükümlülükleri
Genel hükümler
Madde 5
İşverenlerin yükümlülükleri ile ilgili genel hükümler
aşağıda belirtilmiştir.
a) İşveren, işle ilgili her konuda işçilerin sağlık ve güvenliğini
korumakla yükümlüdür.
b) İşverenin iş sağlığı ve güvenliği konusunda işyeri dışındaki uzman
kişi veya kuruluşlardan hizmet alması bu konudaki sorumluluğunu
ortadan kaldırmaz.
c) İşçilerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki yükümlülükleri,
işverenin sorumluluğu ilkesini etkilemez.
İşverenin genel yükümlülükleri
Madde 6
İşveren aşağıda belirtilen sağlık ve güvenlikle ilgili
hususları yerine getirmekle yükümlüdür.
a) İşveren, işçilerin sağlığını ve güvenliğini korumak için mesleki
risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil gerekli her türlü
önlemi almak, organizasyonu yapmak, araç ve gereçleri sağlamak
zorundadır.
İşveren, sağlık ve güvenlik önlemlerinin değişen şartlara uygun hale
getirilmesi ve mevcut durumun sürekli iyileştirilmesi amaç ve
çalışması içinde olacaktır.
b) İşveren, sağlık ve güvenliğin korunması ile ilgili önlemlerin
alınmasında aşağıdaki genel prensiplere uyacaktır.
1- Risklerden kaçınma,
2- Kaçınılması mümkün olmayan risklerin değerlendirilmesi,
3- Risklerle kaynağında mücadele edilmesi,
4- İşin kişilere uygun hale getirilmesi için, özellikle işyerlerinin
tasarımında, iş ekipmanları, çalışma şekli ve üretim metodlarının
seçiminde özen gösterilmesi, özellikle de monoton çalışma ve önceden
belirlenmiş üretim temposu hafifletilerek bunların sağlığa olumsuz
etkilerinin en aza indirilmesi,
5- Teknik gelişmelere uyum sağlanması,
6- Tehlikeli olanların, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanlarla
değiştirilmesi,
7- Teknolojinin, iş organizasyonunun, çalışma şartlarının, sosyal
ilişkilerin ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini
kapsayan genel bir önleme politikası geliştirilmesi,
8- Toplu korunma önlemlerine, kişisel korunma önlemlerine göre
öncelik verilmesi,
9- İşçilere uygun talimatların verilmesi.
c) İşveren, işyerinde yapılan işlerin özelliklerini dikkate alarak:
1- Kullanılacak iş ekipmanının, kimyasal madde ve preparatların
seçimi, işyerindeki çalışma düzeni gibi konular da dahil işçilerin
sağlık ve güvenliği yönünden tüm riskleri değerlendirecektir.
2- Bu değerlendirme sonucuna göre; işverence alınan önleyici tedbirler
ile uygulanan çalışma şekli ve üretim yöntemleri, işçilerin sağlık ve
güvenlik yönünden korunma düzeyini yükseltmeli ve işyerinin idari
yapılanmasının her kademesinde yer almalıdır.
3- Bir işçiye herhangi bir görev verirken, işçinin sağlık ve güvenlik
yönünden uygunluğunu göz önüne alacaktır.
4- Yeni teknolojinin planlanması ve uygulanmasının, seçilecek iş
ekipmanının çalışma ortam ve koşullarına, işçilerin sağlığı ve
güvenliğine etkisi konusunda işçiler veya temsilcileri ile istişarede
bulunacaktır.
5- Ciddi tehlike bulunduğu bilinen özel yerlere sadece yeterli bilgi
ve talimat verilen işçilerin girebilmesi için uygun önlemleri
alacaktır.
d) Aynı işyerinin birden fazla işveren tarafından kullanılması
durumunda: işverenler yaptıkları işin niteliğini dikkate alarak; iş
sağlığı ve güvenliği ile iş hijyeni önlemlerinin uygulanmasında
işbirliği yapacaklar, mesleki risklerin önlenmesi ve bunlardan korunma
ile ilgili çalışmaları koordine edecekler, birbirlerini ve
birbirlerinin işçi veya işçi temsilcilerini riskler konusunda
bilgilendireceklerdir.
e) İş sağlığı ve güvenliği ile iş hijyeni konusunda alınacak önlemler
hiç bir şekilde işçilere mali yük getirmeyecektir.
Koruyucu ve önleyici hizmetler
Madde 7
İşyerinde sağlık ve güvenlikle ilgili koruyucu ve önleyici
hizmetlerin yerine getirilmesi için aşağıda belirtilen hususlara
uyulacaktır.
a) Bu Tüzüğün 5 ve 6 ncı maddelerinde belirtilen yükümlülükler saklı
kalmak kaydıyla, işveren, işyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini
önlemek ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere bir veya birden fazla
kişiyi görevlendirecektir.
b) Sağlık ve güvenlikle görevli kişiler, işyerinde bu görevlerini
yürütmeleri nedeniyle hiçbir şekilde dezavantajlı duruma
düşürülmeyeceklerdir. Bu kişilere, söz konusu görevlerini
yapabilmeleri için yeterli zaman verilecektir.
c) İşyerinde bu görevleri yürütebilecek nitelikte personel yok ise,
işveren dışarıdan uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alabilir.
d) İşveren hizmet aldığı kişi veya kuruluşlara, işçilerin sağlık ve
güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel faktörler
hakkında bilgi verecektir. Bu kişi veya kuruluşlar, bu Tüzüğün 10 uncu
maddesinin (b) bendinde belirtilen bilgilere ulaşabileceklerdir.
e) İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütmek üzere:
1. Görevlendirilen kişiler gerekli nitelik, bilgi ve beceriye sahip
olacak,
2. Dışarıdan hizmet alınan kişi veya kuruluşlar gerekli kişisel
beceri, mesleki bilgi ve donanıma sahip olacak,
3. Görevlendirilen kişiler veya dışarıdan hizmet alınan kuruluşların
veya kişilerin sayısı; işyerinin büyüklüğü, maruz kalınabilecek
tehlikeler ve işçilerin işyerindeki dağılımı dikkate alınarak,
koruyucu ve önleyici çalışmaların organizasyonunu yapmaya ve yürütmeye
yeterli olacaktır.
f) İşyeri içindeki veya dışındaki kişi veya kuruluşların bu maddede
belirtilen sağlık güvenlik risklerini önleme ve risklerden korunma ile
ilgili görev ve sorumlulukları açık olarak belirlenmiş olacaktır. Bu
kişi ve kuruluşlar gerektiğinde birlikte çalışacaklardır.
g) İşverenin yeterli mesleki bilgi, beceri ve donanıma sahip olması
halinde, işyerinin büyüklüğü, işin niteliği ve işçi sayısı dikkate
alınarak bu maddenin (a) bendinde belirtilen hususların yerine
getirilmesi sorumluluğunu kendisi üstlenebilir.
h) İşyerlerinde sağlık ve güvenlik risklerinin önlenmesi ve gerekli
tedbirlerin alınması amacıyla görev yapacak kişi veya kuruluşların,
nitelikleri, çalışma şartları ve süreleri, görev, yetki ve
sorumlulukları ile belgelendirilmelerine ilişkin usul ve esaslar,
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Söz konusu kişi ve kuruluşların belgelendirme işlemleri Bakanlıkça
yapılır.
İlkyardım, yangınla mücadele ve kişilerin tahliyesi, ciddi ve yakın
tehlike
Madde 8
İlkyardım, yangınla mücadele ve kişilerin tahliyesi, ciddi
ve yakın tehlike ile ilgili uyulacak hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) İşveren:
1. İşyerinin büyüklüğünü, yapılan işin özelliğini ve işyerinde bulunan
işçilerin ve diğer kişilerin sayısını dikkate alarak; ilkyardım,
yangınla mücadele ve kişilerin tahliyesi için gerekli tedbirleri
almak,
2. Özellikle ilkyardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla
mücadele konularında, işyeri dışındaki kuruluşlarla gerekli irtibatı
sağlamak zorundadır.
b) İşveren, yukarıda (a) bendinde belirtilen ilkyardım, yangınla
mücadele ve tahliye işleri için, işyerinin büyüklüğü ve taşıdığı özel
tehlikeleri dikkate alarak, bu konuda eğitimli, uygun donanıma sahip
yeterli sayıda kişiyi görevlendirecektir.
c) İşveren:
1. Ciddi ve yakın tehlikeye maruz kalan veya kalma riski olan tüm
işçileri, tehlikeler ile bunlara karşı alınmış ve alınacak önlemler
hakkında mümkün olan en kısa sürede bilgilendirecek,
2. Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike durumunda, işçilerin işi
bırakarak tehlikeli çalışma yerinden derhal ayrılıp güvenli bir yere
gidebilmesi için gerekeni yapacak ve talimat verecek,
3. Güvenliğin tam olarak sağlandığı istisnai durumlar hariç, ciddi ve
yakın tehlike durumunun devam ettiği çalışma şartlarında işçilerden
çalışmaya devam etmelerini istemeyecektir.
d) Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike durumunda işyerini veya
tehlikeli bölgeyi terk eden işçiler bu hareketleri nedeniyle
dezavantajlı duruma düşmeyecek ve herhangi bir zarar görmeyecektir.
e) İşveren, işçilerin kendileri veya diğer kişilerin güvenlikleri için
ciddi ve yakın bir tehlike olduğunda ve amirine hemen haber
veremedikleri durumlarda, kendi bilgi ve mevcut teknik donanımlar ile
tehlikenin sonuçlarının engellenmesi için gerekeni yapabilecek durumda
olmalarını sağlamak zorundadır.
Kendi görevlerini yapmakta ihmal veya kusurlu davranışı olmadıkça bu
hareketlerinden dolayı işçiler dezavantajlı duruma düşmeyeceklerdir.
İşverenin diğer yükümlülükleri
Madde 9
İşveren yukarıda belirtilen yükümlülükleri ile beraber
aşağıdaki hususları yerine getirmekle yükümlüdür.
a) İşveren :
1. İşyerinde risklerden özel olarak etkilenebilecek işçi gruplarının
durumunu da kapsayacak şekilde sağlık ve güvenlik yönünden risk
değerlendirmesi yapmak,
2. Risk değerlendirmesi sonucuna göre, alınması gereken koruyucu
önlemlere ve gerektiğinde koruyucu ekipman kullanılmasına karar
vermek,
3. Üç günden fazla işgünü kaybı ile sonuçlanan iş kazaları ile ilgili
kayıt tutmak,
4. İşçilerin uğradığı iş kazaları ile ilgili yürürlükteki mevzuata
uygun şekilde rapor hazırlamak zorundadır.
b) Yukarıda (a) bendinin (1) ve (2) nci alt bentlerinde belirtilen
çalışmaların ve değerlendirmelerin belgelendirilmesi ile (a) bendinin
(3) ve (4) üncü alt bentlerinde belirtilen belgelerin hazırlanması
yükümlülüklerinin, işyerinin büyüklüğüne, yapılan işin çeşidine göre,
işyerlerinde ne şekilde uygulanacağının usul ve esasları çıkarılacak
bir veya daha fazla yönetmelikle belirlenir.
İşçilerin bilgilendirilmesi
Madde 10
İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin etkin bir
biçimde sürdürülmesi için işçilerin bilgilendirilmesi esastır. Bu
amaçla:
a) İşveren, işyerinin büyüklüğüne göre;
1. İşyerinin geneli ile işçinin çalışmakta olduğu bölümde veya
yaptığı her işte yürütülen faaliyetler, sağlık ve güvenlik riskleri,
koruyucu ve önleyici tedbirler hakkında,
2. Bu tüzüğün 8 inci maddesinin (b) bendine uygun olarak alınan
önlemler hakkında,
işçilerin ve temsilcilerinin gerekli bilgiyi almalarını sağlamak
zorundadır.
b) İşveren, başka işyerlerinden çalışmak üzere işyerine gelen
işçilerin de, yukarıda (a) bendinde belirtildiği şekilde bilgi
almalarını sağlamak zorundadır.
c) İşveren, işyerinde sağlık ve güvenlik ile ilgili özel görev ve
sorumluluğu bulunan işçilerin veya temsilcilerinin bu görevlerini
yürütebilmeleri için;
1- Bu tüzüğün 9 uncu maddesinin (a) bendinin (1) ve (2) nci alt
bentlerinde belirtilen risk değerlendirmesi ve alınan koruyucu
önlemlere,
2- Bu tüzüğün 9 uncu maddesinin (a) bendinin (3) ve (4) üncü alt
bentlerinde belirtilen iş kazası kayıtları ve raporlarına,
3- Sağlık ve güvenlikle ilgili denetim faaliyetlerinden, bu konuda
sorumlu kişi ve kuruluşlardan, koruma ve önleme çalışmalarından elde
edilen bilgilere,
ulaşabilmelerini sağlayacaktır.
İşçilerin görüşlerinin alınması ve katılımının sağlanması
Madde 11
İşveren sağlık ve güvenlikle ilgili konularda işçilerin
görüşlerinin alınması ve katılımının sağlanması için aşağıdaki
hususları yerine getirmekle yükümlüdür.
a) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği konularında işçi veya
temsilcilerinin görüşlerini alacak, öneri getirme hakkı tanıyacak ve
bu konulardaki görüşmelerde yer almalarını ve dengeli katılımlarını
sağlayacaktır.
b) İşverence, iş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevleri bulunan
işçi veya temsilcilerinin özellikle aşağıdaki konularda dengeli bir
şekilde yer almaları sağlanacak ve zamanında görüşleri alınacaktır.
1. Sağlık ve güvenliği önemli derecede etkileyebilecek herhangi bir
önlemin alınmasında.
2. Bu Tüzüğün 7 nci maddesinin (a) bendinde belirtilen işler ile 7 nci
maddesinin (a) bendinde ve 8 inci maddesinin (b) bendinde belirtilen
kişilerin görevlendirilmesinde.
3. Bu Tüzüğün 9 uncu maddesinin (a) bendinde ve 10 uncu maddesinde
belirtilen hususlarda.
4. Bu Tüzüğün 7 nci maddesinin (c) bendinde belirtilen işyeri
dışındaki uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alınmasında.
5. Bu Tüzüğün 12 nci maddesinde belirtilen eğitimin organizasyonu ve
planlanmasında.
c) İş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevi bulunan işçi
temsilcileri, tehlikenin azaltılması veya tehlikenin kaynağında yok
edilmesi için işverene öneride bulunma ve işverenden gerekli
tedbirlerin alınmasını isteme hakkına sahiptir.
d) İş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevleri bulunan işçi veya
işçi temsilcileri, bu görevlerini yürütmeleri nedeniyle dezavantajlı
duruma düşmeyeceklerdir.
e) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevi bulunan işçi
temsilcilerine, bu tüzükte belirtilen görevlerini yerine
getirebilmeleri için her türlü imkanı sağlayacak ve herhangi bir ücret
kaybı olmadan çalışma saatleri içerisinde yeterli zamanı verecektir.
f) İşçiler veya temsilcileri, iş sağlığı ve güvenliği konusunda
işverence alınan önlemlerin ve sağlanan imkanların yetersiz olduğu
kanaatine varmaları halinde Bakanlığa başvurma hakkına sahiptir.
İşçi temsilcileri, işyerinde yetkili makamlarca yapılan denetimler
sırasında görüşlerini bildirme hakkına sahiptir.
İşçilerin eğitimi
Madde 12
İşyerinde sağlık ve güvenliğin sağlanması ve
sürdürülebilmesi için;
a) İşveren, her işçinin çalıştığı yere ve yaptığı işe özel bilgi ve
talimatları da içeren sağlık ve güvenlik eğitimi almasını sağlamak
zorundadır. Bu eğitim özellikle ;
1. İşe başlanmadan önce,
2. Çalışma yeri veya iş değişikliğinde,
3. İş ekipmanlarının değişmesi halinde,
4. Yeni teknoloji uygulanması halinde,
yapılacaktır.
Eğitim, değişen ve yeni ortaya çıkan risklere uygun olarak yenilenecek
ve gerektiğinde periyodik olarak tekrarlanacaktır.
b) İşveren, başka işyerlerinden çalışmak üzere işyerine gelen
işçilerin yaptıkları işlerde karşılaşacakları sağlık ve güvenlik
riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimat almalarını sağlayacaktır.
c) Sağlık ve güvenlik ile ilgili özel görevi bulunan işçi temsilcileri
özel olarak eğitileceklerdir.
d) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eğitim, işçilere veya
temsilcilerine herhangi bir mali yük getirmeyecektir. (a) bendinde belirtilen eğitim, iş saatleri içinde yapılacaktır.
(c) bendinde belirtilen eğitim, iş saatleri içinde ve işyeri içinde
veya dışında yapılmalıdır.
Söz konusu eğitim ile ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşçilerin Yükümlülükleri
İşçilerin yükümlülükleri
Madde 13
İşçiler işyerinde sağlık ve güvenlikle ilgili aşağıda
belirtilen hususlara uymakla yükümlüdür.
a) İşçiler, davranış ve kusurlarından dolayı, kendilerinin ve diğer
kişilerin sağlık ve güvenliğinin olumsuz etkilenmemesi için azami
dikkati gösterecekler ve işveren tarafından kendilerine verilen eğitim
ve talimatlar doğrultusunda görevlerini yapacaklardır.
b) İşçiler, işveren tarafından kendilerine verilen eğitim ve
talimatlar doğrultusunda, özellikle;
1- Makina, cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve
diğer üretim araçlarını doğru şekilde kullanmak,
2- Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve
kullanımdan sonra muhafaza edildiği yere geri koymak,
3- İşyerindeki makina, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalardaki
güvenlik donanımlarını kurallara uygun olarak kullanmak ve bunları
keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemek,
4- İşyerinde sağlık ve güvenlik için ciddi ve ani bir tehlike olduğu
kanaatine vardıkları herhangi bir durumla karşılaştıklarında veya
koruma tedbirlerinde bir aksaklık ve eksiklik gördüklerinde, işverene
veya sağlık ve güvenlik işçi temsilcisine derhal haber vermek,
5- İşyerinde, sağlık ve güvenliğin korunması için yetkili uzmanlar
tarafından belirlenen ve yapılması gereken işlerin yerine
getirilmesinde işverenle veya sağlık ve güvenlik işçi temsilcisi ile
mevzuat uygulamaları doğrultusunda işbirliği yapmak,
6- Çalışma ortam ve koşullarının sağlık
ve güvenlik yönünden herhangi bir risk oluşturmaması için işveren
tarafından yürütülen faaliyetlerde işveren veya sağlık ve güvenlik
işçi temsilcisi ile mevzuat uygulamaları doğrultusunda işbirliği
yapmak
ile yükümlüdürler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Sağlık Gözetimi
Madde 14
İşveren, işçilerin işyerinde maruz kalacakları sağlık ve
güvenlik risklerine uygun olarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını
sağlayacaktır.
a) İşçilerin işe girişlerinde sağlık durumlarının yapacakları işe
uygun olduğunu belirten sağlık raporu alınacaktır.
b) Yapılan işin özelliğine göre, işin devamı süresince sağlık gözetimi
düzenli aralıklarla yapılacaktır.
Risk grupları
Madde 15
Kadınlar, çocuklar, yaşlılar, özürlüler gibi hassas risk
grupları, özellikle bunları etkileyen tehlikelere karşı
korunacaklardır.
Sağlık ve güvenlik işçi temsilcisi
Madde 16
İşyerinde sağlık ve güvenlik konularında; çalışmalara
katılmak, izlemek, önlem alınmasını istemek, önerilerde bulunmak ve
benzeri konularda işçileri temsil etmeye yetkili, bir veya daha fazla
işçi, sağlık ve güvenlik işçi temsilcisi olarak görev yapacaktır.
Sağlık ve güvenlik işçi temsilcisinin işyerinin niteliğine ve işçi
sayısına göre hangi işyerlerinde bulunacağı ve sayısı ile bu
temsilcilerin nasıl seçileceği, çalışma usul ve şartları çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
İşyeri bina ve eklentileri
Madde 17
İşyeri kurulması amacıyla inşa edilecek binalarla, bunlara
yapılacak her çeşit ekler ve bunlardaki değişiklikler, mevzuata, iş
sağlığı ve güvenliği normlarına ve yapılacak işin özelliklerine uygun
olacaktır.
Bu Tüzüğün yürürlüğe girmesinden önce inşa edilmiş olan herhangi bir
binanın tümünün veya bir kısmının işyeri olarak kullanılmasında da, bu
şartlar aranacaktır.
İşyeri bina, eklentileri ve sosyal tesislerin niteliklerine ilişkin
usul ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Havalandırma
Madde 18
İşyerlerinin bütün bölüm ve eklentilerinin uygun ve yeterli
havalandırılması sağlanacaktır. Havalandırma öncelikle doğal
yöntemlerle yapılacak, bunun yeterli olmadığı durumlarda diğer teknik
tedbirler alınacaktır.
İşçilerin sağlık ve güvenliğini etkileyebilecek gaz, toz, duman ve
benzeri maddelerin çalışma ortamına yayılması uygun havalandırma
sistemleri ile önlenecektir.
İşyerlerinin havalandırılması ve havalandırma sistemlerinin
nitelikleri ile ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.
Aydınlatma
Madde 19
İşyerlerinin, gün ışığıyla yeter derecede aydınlatılmış
olması esastır. İşin konusu veya işyerinin inşa tarzı nedeniyle gün
ışığından yeterince faydalanılamayan hallerde yahut gece
çalışmalarında suni ışıkla yeterli aydınlatma sağlanacaktır.
İşyerlerinin aydınlatılması ve aydınlatma sistemlerinin özellikleri
ile ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Termal konfor şartları
Madde 20
İşyerlerinde sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı
sağlanması için; ısı, nem, hava akım hızı ve radyant ısı değerleri
kabul edilebilir sınırlar içinde olacak şekilde kontrol altına
alınacaktır.
İşyerinde uygun termal konfor şartlarının sağlanmasında kullanılacak
sistemler, yapılan işe uygun olacak ve çalışanların sağlık ve
güvenliği için herhangi bir tehlike oluşturmayacaktır.
Termal konfor şartları ile bu şartların sağlanmasında kullanılacak
sistemlerin özelliklerine ilişkin usul ve esaslar çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Gürültü ve titreşim
Madde 21
İşverenler, işyerlerindeki gürültü ve titreşimin, işçilerin
beden ve ruh sağlığına zarar vermeyecek bir düzeyde olmasını sağlamak
zorundadır.
İşyerlerinde gürültü ve titreşimin önlenmesi ve işçilerin gürültü ve
titreşimin olumsuz etkilerinden korunması için alınacak önlemler ile
ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Yüksek ve alçak basınçlı ortamlarda çalışma
Madde 22
İşveren, normal atmosfer basıncının üstünde ve altında
yapılacak çalışmalarda, sağlık ve güvenliği sağlamak üzere gerekli
önlemleri almak zorundadır.
Su altında yapılacak her türlü çalışmalarda ve dalma işlerinde
işverenler, işçilerin sağlık ve güvenlikleri ile ilgili gerekli
önlemleri almakla yükümlüdür.
Bu çalışmalarda sağlık ve güvenlik önlemleri ile ilgili usul ve
esaslar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Radyasyonla çalışma
Madde 23
İşveren, görevleri gereği radyasyonlu ortamlardaki işçiler
ile etkilenebilecek diğer kişileri ve tüm çevreyi radyasyondan korumak
ve doğabilecek tehlikeleri önlemek için, bu tüzükte ve radyasyonla
ilgili yürürlükteki mevzuatta belirtilen her türlü sağlık ve güvenlik
önlemini almakla yükümlüdür.
Ekranlı araçlarla çalışma
Madde 24
İşveren, ekranlı araçlarla yapılan çalışmalarda bu
araçların kullanımından, çalışma yer ve koşullarından doğabilecek
olumsuzluklardan işçilerin korunması için gerekli önlemleri almak
zorundadır.
Ekranlı araçlarla çalışmalarda uyulacak sağlık ve güvenlik kuralları
ve çalışma yerlerinin özellikleri ile ilgili usul ve esaslar
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Tozlu ortamlar
Madde 25
Her işveren, işyerinde yapılan iş ve işlemler sırasında,
işçilerin sağlık ve güvenliği için tehlikeli ve zararlı olabilecek
tozların oluşmasını ve ortama yayılmasını önlemek veya işyeri
havasındaki toz miktarının belirlenen sınır değerleri aşmaması için
gerekli tüm önlemleri almak zorundadır.
Tozlu işlerde alınacak sağlık ve güvenlik önlemleri ile ilgili usul ve
esaslar çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Kimyasal maddelerle çalışma
Madde 26
İşveren işyerinde bulunan, kullanılan veya herhangi bir
işlem sırasında ortaya çıkabilecek kimyasal maddelerin risklerinden
işçilerin sağlık ve güvenliğini korumak için her türlü önlemi almakla
yükümlüdür.
Kimyasal maddelerle çalışmalarda alınacak sağlık ve güvenlik
önlemlerine ilişkin usul ve esaslar, çıkarılacak yönetmeliklerle
düzenlenir.
Yangından korunma ve mücadele
Madde 27
İşveren işyerinde yangına karşı gerekli önlemleri almak
zorundadır.
Bu hususta işveren, işyerinin büyüklüğüne ve yapılan işin özelliğine
göre, yangın tehlikesine karşı gerekli organizasyonu yapmak, bu konuda
işçileri eğitmek, uygun ve yeterli araç ve gereci temin etmek, ilgili
kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmakla yükümlüdür.
Yangından korunma tedbirleri ve mücadele yöntemleri ile ilgili usul ve
esaslar çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Makinalarda güvenlik
Madde 28
İşyerinde kullanılan her türlü makina ve tezgah, yapılacak
işe, mevcut teknoloji ile yürürlükteki mevzuata ve ilgili standartlara
uygun olarak imal edilmiş olacak ve işçiler için tehlike yaratmayacak
özellikte olacaktır.
Makina ve tezgahlarda ve bunlarla yapılan çalışmalarda alınacak
önlemlere ilişkin usul ve esaslar çıkarılacak yönetmeliklerle
düzenlenir.
Makina koruyucuları
Madde 29
Makina ve iş ekipmanında gücün üretildiği, aktarıldığı ve
işlemin yapıldığı kısımlarla, diğer hareketli veya tehlikeli olan
kısımlar, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ile ilgili standartlara
uygun koruyucular veya koruma donanımları ile teçhiz edilecektir.
Koruyucusu veya koruma donanımı olmayan makina ve iş ekipmanının yurt
içinde kullanılmak amacıyla imali, pazarlanması ve kullanılması
yasaktır.
Bu koruyucuların ve koruma donanımlarının imalatı, çalışma
prensipleri, uygulama teknikleri, şekil ve özellikleri ile ilgili usul
ve esaslar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Kaldırma makina ve araçları
Madde 30
Bütün kaldırma, taşıma ve istifleme makina ve araçları
mevcut teknoloji ile yürürlükteki mevzuata ve ilgili standartlara
uygun olarak tasarlanmış ve imal edilmiş olacak, işletme, bakım,
onarım ile teknik yönden periyodik kontrol test ve deneylerinin
yapılması sağlanacaktır.
Bu konular ve diğer hususlar ile ilgili usul ve esaslar çıkarılacak
yönetmeliklerle düzenlenir.
Kazan, kompresör ve diğer basınçlı kaplarda güvenlik
Madde 31
Bütün kazan, kompresör, hidrofor, boru hatları, basınçlı
sıvı ve gaz tankları ve bunlara ait her türlü cihaz, ekipman ve
donanımları mevcut teknoloji ile yürürlükteki mevzuata ve ilgili
standartlara uygun olarak tasarlanmış ve imal edilmiş olacak, işletme,
bakım, onarım ile teknik yönden periyodik kontrol, test ve
deneylerinin yapılması sağlanacaktır.
Bu tür cihaz ve ekipmanların imalat ve kullanımında uyulacak kurallar
ve diğer hususlar ile ilgili usul ve esaslar çıkarılacak
yönetmeliklerle düzenlenir.
Fırın ve ocaklarda güvenlik
Madde 32
İşyerinde kullanılan her türlü fırın ve ocaklar ile
bunların cihaz ve donanımları yapılacak işe, mevcut teknoloji ile
yürürlükteki mevzuata ve ilgili standartlara uygun olarak tasarlanmış
ve imal edilmiş olacak, işletme, bakım, onarım ile teknik yönden
periyodik kontrol, test ve deneylerinin yapılması sağlanacaktır.
Bu konular ve diğer hususlar ile ilgili usul ve esaslar çıkarılacak
yönetmeliklerle düzenlenir.
Kaynak işlerinde güvenlik
Madde 33
Her türlü kaynak makina ve cihazları ile diğer donanımları,
bu işlerin yapıldığı yerler, işçilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye
sokmayacak şekilde, yapılacak işe, mevcut teknoloji ile yürürlükteki
mevzuata ve ilgili standartlara uygun olarak tasarlanmış ve imal
edilmiş olacaktır.
Kaynak işleri, eğitilerek yetki verilmiş kişiler tarafından
yapılacaktır.
Kaynak işlerinde kullanılan makina ve cihazlar, gaz tüpleri, elektrik
tertibatı, kaynak yapılacak yerlerin düzenlenmesi, havalandırma
sistemi ve kaynak işlerinin yapılış tarzı ve diğer hususlar ile ilgili
usul ve esaslar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
El aletleri ile çalışma
Madde 34
İşyerlerinde kullanılacak el aletleri yapılacak işe, ilgili
standartlara uygun yapılmış olacak ve işçilerin sağlık ve güvenliği
için bir tehlike oluşturmayacaktır. El aletleri üretim amacına uygun
işlerde ve uygun şekilde kullanılacaktır.
El aletlerinin nitelikleri ve kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Elektrik kullanımı ve elektrikli araçlarda güvenlik
Madde 35
Elektrik tesisatı yangın veya patlama tehlikesi yaratmayacak
şekilde projelendirilip tesis edilecek ve çalışanlar doğrudan veya
dolaylı temas sonucu kaza riskine karşı uygun şekilde korunacaktır.
Elektrik tesisatı ortam şartlarına ve kullanılacak voltaja uygun
şekilde projelendirilecek, kurulacak, kullanılan malzeme ve koruyucu
cihazlar uygun özellikte olacaktır. İşyeri elektrik tesisatı
yürürlükteki mevzuatta belirtilen yetkili kişiler tarafından
işletilecektir.
Elektrik tesislerinin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarım
çalışmalarında uyulması gerekli hususlar ile alınması gerekli önlemler
çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Maden işleri
Madde 36
İşveren, yer altı ve açık ocak maden işletmelerinde arama,
işletmeye hazırlama, işletme, çıkarma ve zenginleştirme safhalarında
sağlık ve güvenlikle ilgili tüm önlemleri almak ve ilk yardım,
kurtarma, teknik nezaret, merkezi izleme ve kontrol sistemi ile ilgili
gerekli düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür.
İşveren maden işlerini, yapılacak işin özelliğine göre yetkili teknik
elemanların gözetim ve denetimi altında yürütecektir.
Hangi işlerin maden işlerinden sayılacağı ve maden işlerinde alınacak
sağlık ve güvenlik önlemleri, yetkili teknik elemanların nitelikleri,
çalışma usul ve esasları ile ilgili hususlar çıkarılacak
yönetmeliklerle düzenlenir.
Yapı işleri
Madde 37
İşveren, yapı işlerinde işçilerin sağlık ve güvenliğini
sağlamak için her türlü önlemi almak, gerekli araç ve gereçleri
eksiksiz bulundurmakla yükümlüdür.
İşveren yapı işlerini, yapılacak işin özelliğine göre yetkili teknik
elemanların gözetim ve denetimi altında yürütecektir.
İşveren Bakanlıkça belirlenecek örneğe uygun yapı iş defterini
işyerinde bulundurmakla yükümlüdür.
Hangi işlerin yapı işlerinden sayılacağı, yapı işlerinde alınacak
sağlık ve güvenlik önlemleri, yetkili teknik elemanların nitelikleri,
çalışma usul ve esasları ve yapı iş defteri ile ilgili hususlar
çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Kaldırma, taşıma, depolama ve istifleme işlerinde güvenlik
Madde 38
İşyerlerinde yapılan çalışmalarda kaldırma, taşıma,
depolama ve istifleme işleri, işçilerin sağlık ve güvenliğini
tehlikeye sokmayacak teknikler kullanılarak uygun şekilde
yapılacaktır.
İşyerlerinde kaldırma, taşıma, depolama ve istifleme işlerinde
alınacak güvenlik önlemleri, taşıma araçları, taşıma araçlarını
kullanacak personelin nitelikleri ile ilgili usul ve esaslar
çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Bakım ve onarım işlerinde alınacak önlemler
Madde 39
İşveren, işyerindeki her türlü bakım, onarım ve tadilat
işlerinin, sağlık ve güvenlik kurallarına ve hazırlanmış talimatlara
uygun olarak, yetkili teknik elemanların denetiminde ve ehil kişilerce
yapılmasını sağlamakla yükümlüdür.
İşveren, bakım onarım ve tadilat işleri ve sonuçları ile ilgili
düzenlenecek belgeleri işyerinde bulundurmak ve istenildiğinde
yetkililere göstermekle yükümlüdür.
Kişisel koruyucular
Madde 40
İşyerinde alınacak sağlık ve güvenlik önlemlerinin,
işçilerin tümünü koruyacak şekilde olması esastır. Bunun mümkün veya
yeterli olmadığı hallerde işveren, yapılacak işe ve işçilere uygun
kişisel koruyucuları temin etmek ve kullanılmasını sağlamakla
yükümlüdür.
İşçiler de, kendilerine verilen koruyucuları usulüne uygun olarak
kullanmak zorundadır.
Kişisel koruyucuların nitelikleri, temini, kullanımı, kontrolü, bakımı
ve yenilenmesi ile işçilere bu konuda verilecek eğitime ilişkin usul
ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Atık ve artık maddeler
Madde 41
İşveren işyerlerinin faaliyetleri sonucu ortaya çıkan katı,
sıvı, gaz atık ve artık maddelerin işçilere, işyerine ve çevreye
vereceği zararları önlemek üzere gerekli önlemleri alacaktır.
Atık ve artık maddelerin zararsız hale getirilmesi sırasında da,
işçilerin sağlık ve güvenliklerini sağlamak üzere gerekli önlemler
alınacaktır.
Çalışma ortamı ölçüm ve analizleri
Madde 42
İşveren çalışma ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyolojik
etkenlerin kabul edilen metot ve standartlara uygun olarak ölçümlerini
yaptıracak ve bu etkenlerin belirlenen sınır değerleri aşmaması için
gerekli önlemleri alacaktır.
Bu ölçümleri yapacak kişi ve kuruluşların sertifikalandırılması ile
ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Sağlık ve güvenlik işaretleri
Madde 43
İşveren, işyerindeki tehlikelere karşı alınacak sağlık ve
güvenlik önlemleriyle birlikte, işçilerin tehlikelere karşı uyarılması
ve yönlendirilmesi amacıyla sağlık ve güvenlik işaretlerini düzenlemek
ve uygulanmasını sağlayacak önlemleri almakla yükümlüdür.
İşyerlerinde sağlık ve güvenlik işaretlerinin düzenlenmesi ve
uygulanması ile ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.
Tarım, orman ve hayvancılık işlerinde alınacak önlemler
Madde 44
İşverenler, tarım, orman ve hayvancılık işlerinde,
işçilerin sağlık ve güvenliklerinin sağlanması için gerekli önlemleri
almakla yükümlüdür.
Tarım, orman ve hayvancılık işlerinde alınacak sağlık ve güvenlik
önlemleri ile ilgili usul ve esaslar çıkarılacak yönetmeliklerle
düzenlenir.
Deniz, göl ve diğer sularda yapılan çalışmalarda alınacak önlemler
Madde 45
İşverenler, deniz, göl, nehir, baraj ve benzeri sularda,
balık, sünger ve diğer hayvanların avlanması ile bitkilerin
toplanması, üretilmesi ve dalyan işlerinde, bataklık kurutma, su altı
işleri ile suya girilerek yapılan her türlü işlerde işçilerin sağlık
ve güvenlikleri ile ilgili önlemleri almakla yükümlüdür.
Bu çalışmalarda sağlık ve güvenlik önlemleri ile ilgili usul ve
esaslar çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Liman ve tersane işlerinde alınacak önlemler
Madde 46
Limanlarda yapılacak depolama, yükleme, boşaltma, bakım,
onarım ve diğer işler ile tersanelerdeki gemi yapım, bakım, onarım,
tadilat, sökme, parçalama ve diğer işlerde işveren, işçilerin sağlık
ve güvenliğinin sağlanması için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Meslek hastalıkları ve işyerinde oluşabilecek diğer hastalıklar
Madde 47
İşveren, çalışma ortam ve şartlarından, kullanılan makina
ve cihazlardan, hammadde, mamûl ve yarı mamûl maddelerden, kimyasal,
fiziksel, biyolojik ve diğer etkenlerden kaynaklanabilecek meslek
hastalıkları ile işle ilgili hastalıklar ve bulaşıcı hastalıklara
karşı her türlü önlemi almakla yükümlüdür.
İşçilerin, meslek hastalıkları ve işle ilgili diğer hastalıklardan
korunmasına yönelik sağlık ve güvenlik şartlarının usul ve esasları
çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Yorucu, stres yapıcı ve monoton işler
Madde 48
İşverenler, ruh ve beden sağlıklarını olumsuz
etkileyebilecek stresli, yorucu ve monoton işlerde çalışanların sağlık
ve güvenliklerini sağlayacak gerekli tüm önlemleri almak zorundadır.
Çalışanların ruh sağlıklarını olumsuz etkileyebilecek yorucu ve
monoton çalışmalarda alınacak sağlık ve güvenlik önlemleri ile ilgili
usul ve esaslar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
İlgili Avrupa Birliği Mevzuatı
Madde 49
Bu Tüzük 12 Haziran 1989 tarih ve 89/391/EEC sayılı Avrupa
Birliği Konsey Direktifi esas alınarak hazırlanmıştır.
Çeşitli yönetmelikler
Madde 50
Bu Tüzük gereği çıkarılması gereken yönetmelikler, bu
Tüzüğün Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren altı ay içerisinde çıkarılır.
İşyerlerinde, işçilere ait yatıp kalkma yerlerinde ve diğer
müştemilatında, iş sağlığı, güvenliği, işyeri çevresi, çalışma
şartları ve süreleri ile ilgili ihtiyaç duyulan konularda bir veya
birden fazla yönetmelik çıkarılabilir.
Yürürlükten kaldırma
Madde 51
Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihte; Bakanlar Kurulunun
04.12.1973 tarih ve 7/7583 sayılı Kararıyla yürürlüğe konulmuş olan
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü, 27.11.1973 tarih ve 7/7551 sayılı
Kararıyla yürürlüğe konulmuş olan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve
Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak
Tedbirler Hakkında Tüzük, 13.08.1984 tarih ve 84/8428 sayılı kararıyla
yürürlüğe konulmuş olan Maden ve Taş Ocakları İşletmeleri İle Tünel
Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin
Tüzük, 02.07.1974 tarih ve 7/8602 sayılı kararıyla yürürlüğe konulmuş
olan Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü ile yukarıda
sayılan tüzüklerin uygulanması bakımından çıkarılmış olan
yönetmelikler yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde
Bu Tüzükte öngörülen yönetmelikler yürürlüğe girinceye
kadar 51 inci maddede belirtilen tüzüklerin ve bu tüzüklere bağlı
olarak çıkarılmış bulunan yönetmeliklerin bu Tüzüğe aykırı olmayan
hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Yürürlük
Madde 52
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı
tarafından birlikte hazırlanan ve Danıştay’ca incelenmiş olan bu Tüzük
hükümleri Resmi Gazetede yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 53
Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.
- son - |
